Maria

Mastra de sa seda

Maria, chi traballat e tesset sa seda

B’at connoschèntzias chi non colant dae libros o dae cursos. Colant dae sos ogros. Dae su bìdere sa màgia chi sutzedet in antis tuo. Comente su ritmu de sos pòddighes in su telàrgiu, sa passèntzia de pàschere sos bermeddos de seda, s’istintu de reconnòschere cando unu filu est prontu. Maria Corda los at pompiados dae pitzinna, in domo, in sa corte, intre sas manos de sa mama e de sa mannai. “Nois no imparaìamus, abbistaìamus. Issas lu faghiant comente traballu”, narat.

In Orgòsolo, su traballu de sa seda tenet raighinas antigas: b’at arrastos iscritos giai dae su 1700, ma probabilmente b’est dae in antis. In sa famìlia de Maria, si tesset dae prus de dughentos annos. “Semus a sa de ses o de sete generatziones. Est una traditzione de famìlia, dae parte de mama.”

telaio tradizionale sardo

Una borta, belle cada domo de Orgòsolo teniat una murichessa. Sas fèminas pesaiant sos bermeddos pro fàghere Su Lionzu, su mucadore de seda de su bestire traditzionale de sas fèminas. Non si comporaiat, si faghiat. S’allevamentu fiat una connoschèntzia ispainada, su traballu fiat colletivu. Oto fèminas pro s’ordidura, cortes intreas ocupadas e filos longos unos cantos metros. Maria Corda contat: “Fiat dovere de cadauna a giùghere sa seda sua. B’aiat una comunidade a palas de cada mucadore.”

Oe, cussa connoschèntzia b’est galu. Sas ainas sunt sas matessi de tando: fusos, naspos, linnas consumidas dae s’impreu. “Su Lionzu si faghet comente si faghiat 250 annos in antis. Sos matessi trastes, su matessi tempus de traballu.” Fintzas su filu est su de sa ratza Orgòsolo, grogu forte, chi produit prus pagu de àteras variedades ma chi si reconnoschet de prus.

Su traballu, de tando comente de oe, est una cosa de fèminas. “Fintzas s’allevamentu fiat cosa de sas fèminas. Sos òmines chi agiudaiant los tzasconaiant, lis iscriiant poesias, si nde riiat.”

Maria no at mai pensadu de si firmare. Mancu cando pariat impossìbile a sighire. Cando pariat chi nemos cumprendiat prus. Ca tzertas cosas si faghent fintzas petzi pro dignidade. O pro amore. “Istimo tropu sa bidda mea, istimo tropu su bestire traditzionale. Lu tèngio in s’ànima”, narat. Oe, sa cuntentesa sua prus manna est a bìdere sa fìgia chi cheret sighire su mestieri.

Su laboratòriu chi gestit dae su 2005 est divènnidu fintzas unu logu de contos. Bi sunt sas bìsitas, sas iscolas, sos turistas. “Cando resesso a fàghere bìdere unu bermeddu chi faghet su cucuddu, sos pitzinnos narant chi inoghe s’istat in unu logu màgicu.”

De Orgòsolo istimat sa gente, su garbu, sa richesa culturale. “No lu naro ca so de inoghe, ma est gasi. Deo non dia istare in perunu àteru logu.”

B’at galu meda de fàghere pro chi Su Lionzu non diventet petzi una relìchia. Pro chi siat carchi cosa de prus de unu tempus coladu de ammentare. Maria gherrat pro chi torret a èssere carchi cosa de presente, biu, tosturrudu. S’àtera cara de sa Sardigna la reconnosches fintzas dae custu: dae gente comente Maria, chi tesset, fintzas cando nemos abbistat.